Surat Kuasa Mentadbir

Proses surat kuasa mentadbir langkah demi langkah

Apabila seseorang meninggal dunia tanpa meninggalkan wasiat, tiada sesiapa mempunyai kuasa automatik untuk menguruskan hartanya. Bank tidak akan melepaskan dana, pejabat tanah tidak akan mendaftarkan pindah milik, dan syarikat insurans tidak akan membayar tuntutan kepada waris yang tiada kuasa yang sah.

Surat Kuasa Mentadbir adalah perintah mahkamah yang memberikan kuasa itu.

Forum yang betul untuk surat kuasa mentadbir

Tidak semua harta pusaka perlu ke Mahkamah Tinggi. Jika harta pusaka mengandungi tanah dan nilainya dalam had yang ditetapkan, Unit Pembahagian Pusaka adalah forum yang lebih sesuai, dengan proses yang lebih ringkas dan kos yang lebih rendah.

Menentukan forum yang betul pada peringkat awal menjimatkan masa dan kos. Memfailkan di forum yang salah bermakna bermula semula.

Tiga forum, dan had nilai yang menentukannya

Soalan pertama bukan “macam mana nak mohon”, tetapi “mohon di mana”. Jawapannya ditentukan oleh jenis harta dan nilainya, bukan oleh pilihan waris.

Angka RM2,000,000 itu datang dari Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955, dan had RM600,000 bagi Amanah Raya adalah bagi pentadbiran ringkas harta alih.

Borang dan dokumen yang diperlukan

Untuk laluan pusaka kecil di pejabat tanah, borang permulaannya ialah Borang A, iaitu petisyen permohonan. Ia perlu ditandatangani di hadapan Pesuruhjaya Sumpah, Majistret, atau Pentadbir Tanah sendiri.
Borang A memerlukan maklumat ini, dan kelewatan paling kerap berpunca daripada salah satu daripadanya tidak lengkap:

• Butiran pemohon dan hubungannya dengan si mati
• Tarikh dan butiran kematian, disokong sijil kematian
• Senarai penuh harta pusaka: tanah, akaun bank, kenderaan, saham, KWSP
• Senarai hutang si mati, termasuk gadaian dan pinjaman peribadi
• Senarai penuh waris yang masih hidup

Selepas perbicaraan, pejabat tanah mengeluarkan Borang E iaitu Perintah Pembahagian, atau Borang T iaitu Perintah Tambahan apabila ada harta yang ditemui kemudian.
Bagi permohonan di Mahkamah Tinggi, dokumennya berbeza sepenuhnya dan disediakan oleh peguam: petisyen, afidavit sokongan, senarai aset, dan persetujuan bertulis daripada waris lain.

Siapa yang boleh memohon

Bukan waris sahaja. Bagi permohonan Surat Kuasa Mentadbir di Mahkamah Tinggi, pihak yang boleh memohon termasuk:

• Waris si mati: balu atau duda, anak lelaki atau perempuan, ibu atau bapa, adik-beradik
• Pemiutang si mati
• Pembeli yang ada kepentingan dalam harta pusaka
• Pemegang amanah
• Pihak berkuasa kerajaan yang mempunyai kepentingan berkaitan

Dalam amalan, hampir semua permohonan datang daripada waris. Tetapi kalau tiada waris yang mahu mengambil tugas itu, pemiutang boleh memohon, dan itu bermakna pusaka ditadbir oleh pihak yang kepentingannya bukan kepentingan keluarga.

Penjamin: bila diperlukan dan berapa orang

Ini bahagian yang paling kerap mengejutkan waris, dan ia patut diuruskan awal.
Bagi permohonan di Mahkamah Tinggi, dua orang penjamin yang layak dan sesuai perlu dikemukakan sekiranya nilai harta melebihi RM50,000.
Ada dua jalan keluar apabila keluarga tidak mampu mencari dua penjamin:

1. Mohon pengecualian. Mahkamah boleh mengecualikan syarat penjamin dalam keadaan tertentu. Ia bukan automatik dan perlu disokong alasan.
2. Penjamin profesional. Syarikat insurans dan bank menyediakan khidmat penjamin dengan bayaran. Ini jalan biasa bagi keluarga yang tidak mempunyai pilihan lain.

Persetujuan waris dalam permohonan surat kuasa mentadbir

Permohonan berjalan lebih lancar apabila waris sepakat mengenai siapa yang akan dilantik sebagai pentadbir. Ketidaksepakatan pada peringkat ini adalah punca kelewatan yang paling kerap, dan ia boleh menambah bulan kepada proses.

Tanggungjawab pentadbir selepas surat kuasa mentadbir diperoleh

Pentadbir bukan sekadar nama pada dokumen. Geran itu memberi kuasa, bukan menyelesaikan pembahagian.

Pentadbir bertanggungjawab mengumpul harta, menjelaskan hutang si mati, dan barulah membahagikan baki kepada waris mengikut undang-undang yang terpakai atau faraid. Tanggungjawab ini membawa liabiliti, dan patut difahami sebelum seseorang bersetuju untuk dilantik.

Bagi hartanah, satu lagi langkah diperlukan untuk mendaftarkan pindah milik daripada nama si mati kepada nama waris. Sehingga langkah itu selesai, hartanah masih tidak boleh dijual dengan cara biasa.

Simpan rekod setiap bayaran dan setiap pembahagian. Pertikaian antara waris selalunya timbul beberapa tahun kemudian, dan rekod yang teratur adalah pertahanan terbaik pentadbir.

Memilih pentadbir yang sesuai

Pentadbir bukan sekadar nama pada dokumen. Dia yang akan berurusan dengan bank, pejabat tanah, dan waris lain, dan dia bertanggungjawab secara peribadi kalau pusaka diuruskan dengan cuai.

Pilih orang yang boleh dihubungi, tinggal berdekatan dengan lokasi harta jika boleh, dan mampu menyimpan rekod. Waris yang tinggal di luar negara boleh dilantik, tetapi setiap tandatangan akan mengambil masa lebih panjang.

Syarat penjamin dibincangkan di atas. Uruskan bahagian itu seawal mungkin, kerana ia hampir selalu mengambil masa lebih lama daripada yang dijangka.

Kalau waris tinggal di luar negara

Waris yang berada di luar negara boleh memberi persetujuan, tetapi dokumen perlu disahkan di hadapan pegawai yang diiktiraf, lazimnya di kedutaan atau pesuruhjaya sumpah tempatan yang diterima. Proses ini menambah masa penghantaran dokumen dua hala.

Mulakan pengumpulan dokumen ini seawal mungkin. Menunggu satu tandatangan dari luar negara adalah punca kelewatan yang kerap, dan ia tidak boleh dipercepatkan pada saat akhir.

Kalau waris di luar negara bersetuju melepaskan bahagiannya, pelepasan itu perlu dibuat secara bertulis dan disahkan dengan cara yang sama. Persetujuan melalui panggilan telefon atau mesej tidak memadai untuk mahkamah.

Melepaskan hak untuk menjadi pentadbir

Tidak semua waris mahu memikul tugas pentadbir. Tanggungjawabnya nyata: mengumpul aset, menjelaskan hutang, dan membahagikan baki dengan betul, dengan akauntabiliti kepada waris lain.

Seseorang yang berhak memohon boleh melepaskan hak itu. Pelepasan dibuat secara bertulis dan difailkan bersama permohonan, bukan melalui persetujuan lisan dalam mesyuarat keluarga.

Satu perkara yang perlu difahami sebelum menandatangani: setelah hak dilepaskan, seseorang itu lazimnya tidak boleh berpatah balik dan memohon kemudian tanpa kebenaran mahkamah. Jangan tandatangan pelepasan hanya untuk mempercepatkan urusan kalau anda mungkin mahu terlibat kemudian.

Melepaskan hak untuk mentadbir tidak sama dengan melepaskan bahagian anda dalam harta pusaka. Anda boleh menolak menjadi pentadbir dan tetap menerima bahagian anda. Kedua-duanya dokumen yang berasingan sepenuhnya, dan mengelirukan keduanya adalah kesilapan yang mahal.

Apa yang peguam uruskan untuk anda

• Menentukan forum yang betul, sama ada Mahkamah Tinggi atau Unit Pembahagian Pusaka
• Menyediakan senarai harta dan hutang si mati
• Mengenal pasti waris dan mendapatkan persetujuan mengenai pelantikan pentadbir
• Menyediakan afidavit dan dokumen permohonan
• Menguruskan keperluan penjamin atau bon pentadbiran jika disyaratkan
• Memfailkan permohonan dan mewakili pemohon di mahkamah
• Menguruskan pindah milik hartanah selepas Surat Kuasa Mentadbir diperoleh

Timeline urusan

Dokumen yang anda perlu sediakan

• Sijil kematian si mati
• Salinan kad pengenalan si mati dan semua waris
• Dokumen yang membuktikan hubungan waris
• Senarai lengkap harta termasuk hartanah, akaun bank, KWSP, saham dan kenderaan
• Senarai hutang si mati
• Persetujuan bertulis waris mengenai pelantikan pentadbir

Kos yang orang selalu terlepas pandang

• Yuran guaman bagi permohonan dan perwakilan mahkamah
• Fi pemfailan mahkamah
• Kos bon pentadbiran atau penjamin jika disyaratkan
• Kos carian harta dan pengesahan dokumen
• Fi pendaftaran pindah milik selepas Surat Kuasa diperoleh
• Cukai perkhidmatan 8% ke atas yuran guaman

Bila anda patut berhenti dan dapatkan nasihat dahulu

Soalan lazim tentang surat kuasa mentadbir